terug

delen

Share on facebook
Share on twitter
Share on pinterest
Share on linkedin

Zij-instromer: een game met verschillende levels

Sterk Techniekonderwijs is een project dat is opgezet om meer leerlingen enthousiast te maken voor een opleiding in de techniek, maar ook om vakdocenten aan te trekken. Daarbij wordt ook geprobeerd om technici uit het bedrijfsleven aan te trekken: zogenaamde (hybride) zij-instromers. In het gloednieuwe technieklokaal van het Beroepscollege Leystede in Leiden spreken we Ruud en Luuk, twee techniekdocenten die in sneltreinvaart de overstap naar het onderwijs hebben gemaakt.

Waarom de keuze voor het onderwijs?

Bij Ruud ging het kriebelen toen hij met één van zijn zoons naar de open dag van de KTS in Voorhout ging. Zelf heeft hij deze school ook doorlopen. Op de open dag realiseerde hij zich, dat hij dat eigenlijk ook wel wilde, techniekles geven. Voor Luuk was het anders: hij miste in het werk voor zijn productiebedrijf het menselijk contact en haalde er niet genoeg voldoening uit.

Het gevoel dat Ruud het onderwijs in wilde, liet zich niet wegdrukken en hij meldde zich aan voor een bijeenkomst van “Leraar worden in Leiden, Duin- en Bollenstreek”. Er werd verteld wat het traject naar het docentschap inhield en wat hij kon verwachten. 

Ook Luuk was daar en omdat ze beiden steeds enthousiaster werden, ging het vanaf dat moment hard. Ze voldeden aan het profiel en al snel bleek dat er een match was met het Beroepscollege Leystede. Inmiddels geven ze allebei les, Luuk als zij-instromer en Ruud als hybride docent. Dit betekent dat hij drie dagen in de week op Schiphol werkt en twee dagen voor de klas staat.

Voldoet het docentschap aan jullie verwachtingen?

Lachend kijken ze elkaar aan. “Er komt veel op je af”, zegt Luuk. “Voordat ik het traject inging had ik een wat romantischer beeld van het onderwijs”. Maar de voldoening waar hij naar zocht, heeft hij gevonden. Hij vindt het fijn om de leerlingen te enthousiasmeren en verder te helpen. “Dat gevoel dat je direct resultaat boekt, ken ik nog van mijn werk in de horeca. Ik krijg daar energie van”. Daar komt bij dat hij het belangrijk vindt om bij te dragen aan een maatschappelijk doel. 

Maar, er komt meer bij kijken dan hij dacht. De verwachting was dat alles wat geleidelijker zou gaan. Niet alleen waren hij en Ruud nieuw in het onderwijs, maar het vak techniek moest opnieuw worden opgezet op het Beroepscollege Leystede én de school ging verhuizen. Dat betekent wel dat ze nu in een prachtig nieuw lokaal mogen lesgeven en dat ze de ruimte hebben om hun eigen invulling aan het vak te geven. “We gaan vaker onderuit omdat we het helemaal zelf moeten doen, maar dat is ook heel leerzaam. Anders ben je eerder geneigd om iemand anders zijn les na te gaan doen, en nu ga je het vanuit je eigen motivatie en kracht doen”, zegt Luuk.

Ze staan voor een fijne groep van vijftien leerlingen uit het derde jaar. Luuk geeft ook een keuzevak aan vierdejaars leerlingen. Het voorbereiden van de lessen kost veel tijd, maar, zegt Ruud: “Ik steek het er met alle liefde in, omdat ik ervan wil leren.” De afwisseling tussen het geven van theorie en praktijk bevallen hem goed. De dagen vliegen voorbij.

Het is een uitdaging om zonder onderwijservaring te beginnen, maar gelukkig kunnen ze putten uit voldoende levenservaring. Luuk: “Orde houden en omgaan met groepsdynamiek doe je vanuit je intuïtie. Je moet het nog ontwikkelen. We hebben wel een cursus gehad en je kan er zelf van alles over lezen”Daarbij heeft hij twee bedrijven opgezet en werkt Ruud al 23 jaar in het bedrijfsleven. Ruud: “. Deze ervaring neem je mee en is goed inzetbaar. Het helpt met het organiseren van alles wat om het onderwijs heen zit. Op Schiphol wat voor elkaar krijgen, daar heb je ook bepaalde competenties voor nodig. Daar pluk je nu de vruchten van.”

Luuk van Dam (29) heeft een opleiding werktuigbouwtechniek gevolgd. Tijdens zijn studie is hij een restaurant begonnen. Daarna heeft hij in de productietechniek gewerkt bij Nobels in Noordwijkerhout als werkvoorbereider en planner. Daarna is hij zelf een productiebedrijf gestart. Hij geeft nu fulltime techniekles op het Beroepscollege Leystede in Leiden.

Ruud van Santen (47) volgde na de KTS in Voorhout een opleiding elektrotechniek aan de MTS in Leiden. Daarna studeerde hij technische bedrijfskunde aan de HTS. Hij is eerst vijf jaar werkvoorbereider geweest in engineering. Daarna werd hij projectleider bij Bloemenveiling Flora Holland. In die tijd heeft hij het diploma HTS elektrotechniek behaald. Dertien jaar geleden is hij op Schiphol gaan werken, de afgelopen vijf jaar als adviseur assetmanagement. Hij werkt nu twee dagen in de week als techniekdocent op het Beroepscollege Leystede en drie dagen op Schiphol. 

Hoe gaat het nu verder?

In februari 2021 beginnen Ruud en Luuk met de opleiding voor PIE-docent aan de Hogeschool Rotterdam. Althans, dat hopen ze. Eerst volgt er nog een geschiktheidsonderzoek waaruit een positieve beoordeling moet komen. Dit bestaat uit een portfolio wat ze zelf moeten aanleggen, een lesbezoek en een gesprek.*

In theorie zou het kunnen dat ze niet geschikt worden bevonden en niet mogen starten met de opleiding, maar daar gaan ze niet van uit. 

De opleiding wordt gesubsidieerd door de overheid onder voorwaarde dat ze de vierjarige deeltijdopleiding in twee jaar afronden. Na het geschiktheidsonderzoek wordt er op maat een opleidingsplan ontwikkeld. In het verleden afgeronde opleidingen kunnen bepaalde vrijstellingen opleveren. Ruud en Luuk hebben beide gekozen voor een dag en een avond les. Het is ook mogelijk om ervoor te kiezen met minder lesuren in de week te beginnen, maar dan duurt de opleiding langer. Er zullen opdrachten zijn, maar die kunnen ze meteen verwerken in hun lessen. 

De tijdsinvestering in een opleiding is wel iets wat je thuis moet bespreken, vinden ze. 

Hoe vinden de zoons van Ruud het? Lachend: “De oudste zei: niet doen pap, niets voor jou. Daar zitten die kinderen allemaal niet op te wachten. Aan de middelste vraag ik weleens advies, maar ik merk dat het niet hun belevingswereld is.”

Hoe zit het met de begeleiding?

Luuk: “We worden begeleid vanuit ‘Leraar worden in Leiden, Duin- en Bollenstreek’ en vanuit de school door onze Teamleider. De informatievoorziening vanuit de verschillende opleidingen is niet geweldig, we moeten veel zelf uitzoeken. Het had ook wel wat voeten in de aarde voordat we de juiste opleiding hadden gevonden.” 

Ruud: “Zie het als een game met verschillende levels. Wanneer je de knoop doorhakt dat het docentschap wat voor je is, kom je in het level van je weg leren kennen op je school, je collega’s leren kennen, snappen wat Magister (leerlingvolgsysteem) is en de lesmethode leren kennen. Straks komen we in het level van de opleiding. Het wordt steeds duidelijker wat het allemaal inhoudt. Wel zou het fijn zijn als iemand je helpt bij het invullen van het portfolio, hoe je dat moet aanpakken. Je moet bewijsstukken verzamelen en er een goede tekst voor schrijven. Wij helpen elkaar, maar we moeten inderdaad veel zelf uitzoeken.” 

Hoe bevalt het hybride docentschap?

Kruisbestuiving vindt Ruud belangrijk en ziet hij als een voordeel: ervaringen die hij nu in het onderwijs opdoet, zoals omgaan met groepsdynamiek, kan hij mee terug nemen naar teambijeenkomsten op Schiphol. Zijn manager reageerde overigens meteen enthousiast op zijn plan om hybride docent te worden. Zij waardeerde het dat Ruud bezig is met zijn ontwikkeling en bood meteen aan om te faciliteren. Een nadeel van hybride docent zijn vindt Ruud dat hij niet bij studiedagen kan zijn, waardoor hij dan weer uitleg mist over bijvoorbeeld het leerlingvolgsysteem.

Wat raden jullie potentiële zij-instromers aan?

Ruud en Luuk zijn erg tevreden met de route die ze hebben kunnen lopen via “Leraar worden in Leiden, Duin- en Bollenstreek”. De site is laagdrempelig en het traject verliep snel. De informatievoorziening was heel goed en tijdens de bijeenkomst konden ze vragen stellen aan docenten. Ruud: “Ik liep al wat langer rond met de vraag hoe het zou zijn om leraar te worden. Deze avond gaf eigenlijk op het juiste moment de informatie waar ik behoefte aan had en heeft mij zeker aangemoedigd om door te pakken.”

Dus het advies luidt: denk je dat het onderwijs iets voor je is, ga het in ieder geval onderzoeken. Luuk voegt toe: “Er zijn genoeg mogelijkheden om ervan te proeven, daar hebben wij nog niet eens ten volle gebruik van gemaakt, ook omdat alles zo snel ging. Maar je kan er ook langer over doen om de knoop door te hakken. Er staan vast veel docenten voor open om iets te laten zien of te vertellen.” Aan scholen zouden ze dan ook de tip willen geven om de drempel te verlagen en geïnteresseerde vakdocenten een kijkje te laten nemen.

*Inmiddels hebben Ruud en Luuk een gesprek gehad. Het lesbezoek werd (door corona) een video-opname.  Ze hebben allebei te horen gekregen dat ze met de opleiding mogen starten.

Het interview is afgenomen door Mandy van de Wall-Melse (PR en communicatie STO Leiden, Duin- en Bollenstreek) op 3 november 2020 in het technieklokaal van het Beroepscollege Leystede in Leiden. 

De foto’s zijn genomen door Lilian Aartman (Lilian Fotografie).